Aanmelden
E-mail:

Wachtwoord:

Registreer
Wachtwoord vergeten?
Nieuwsbrief
Navigatie

Incontinentie (urine)


Algemeen

 


Wat is urine incontinentie?

Welke zijn de oorzaken?

Wanneer dient u een arts te raadplegen?

Wat kunt u er zelf aan doen?

       




Wat is urine incontinentie?

Bij urine- incontinentie verliest u ongewild urine. Ongewenst urineverlies kan op alle leeftijden voorkomen, zowel bij mannen als bij vrouwen. Ouderen en vrouwen worden echter het meest getroffen. Tussen de leeftijd van 20 tot 50 jaar heeft vijf procent van de vrouwen al last van incontinentie, terwijl mannen dan nog maar zelden klachten hebben. Vanaf de leeftijd van 60 jaar ondervindt ongeveer vijftien procent van de vrouwen en acht procent van de mannen klachten. Boven de leeftijd van 80 jaar, komt incontinentie bij ongeveer dertig procent van de mannen en vrouwen voor.

De controle over de blaas
De nieren verwijderen de afvalstoffen uit bloed en verwerken deze in urine. De urine wordt vervolgens tijdelijk opgeslagen in de blaas. Wanneer de blaas vol is, krijgen we de aandrang om te plassen. De urine wordt uitgedreven via de urinebuis, die wordt afgesloten door twee sluitspieren. De binnenste sluitspier gaat vanzelf open als de blaas vol is. Via de buitenste sluitspier kunnen we een bewuste controle uitoefenen op het plassen. De blaas en de urinebuis worden ondersteund door de bekkenbodem, een soort wand van spieren, die het bekken ondersteunt en de blaas op zijn plaats houdt.

 


Welke zijn de oorzaken?

Afhankelijk van de oorzaak, wordt er een onderverdeling gemaakt in verschillende vormen van urine incontinentie.

Aandrangincontinentie (Urge-incontinentie)
U voelt een plotse aandrang om te plassen, die u niet kan onderdrukken.  Het toilet kan niet altijd tijdig bereikt worden, waardoor u ongewild kleine of grote hoeveelheden urine verliest. In lichte gevallen is de continue aandrang om te plassen hinderlijk, maar kan de urine nog worden opgehouden. In ergere gevallen kan de aandrang niet onderdrukt worden, met incontinentie tot gevolg.

Deze vorm van incontinentie komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen. Vrouwen hebben er vooral tijdens en na de menopauze last van.

Bij aandrangincontinentie wordt er een onderscheid gemaakt tussen de motorische en de sensorische vorm.
Motorische aandrangincontinentie is het gevolg van een overgevoeligheid van de blaaswand. De blaaswand trekt overmatig samen, zelfs als de blaas maar een beetje urine bevat. Mogelijke oorzaken zijn:

  • psychische spanningen (sterke aandrang om te plassen bij stress);
  • vernauwing van de urinewegen;
  • overmatig alcohol –of koffiegebruik;
  • gebruik van bepaalde geneesmiddelen.

Bij sensorische aandrangincontintie wordt de blaaswand geprikkeld als gevolg van een ziekteproces, zoals:

  • blaasinfectie;
  • blaasstenen;
  • tumoren.

Stressincontinentie (inspanningscontinentie)
U verliest kleine beetjes urine bij een plotse drukverhoging in de buik. Dit is bijvoorbeeld het geval bij bukken, sporten, lachen, hoesten, niezen, een onverwachte beweging of wanneer u iets zwaar moet tillen.

Stressincontinentie kan het gevolg zijn van een slechte werking van de sluitspieren van de urinebuis. In de meeste gevallen is echter een verzwakking van de bekkenbodemspieren de oorzaak. Hierdoor kan de blaas wat uitzakken en wordt de urinebuis minder ondersteund en sluit ze minder goed. Mogelijke oorzaken zijn:

  • overgewicht;
  • zwangerschap of zware bevalling;
  • operatie aan de baarmoeder of onderbuik;
  • chronische constipatie;
  • verkeerde plastechniek;
  • tekort aan het hormoon oestrogeen in de menopauze;
  • vermindering van spierkracht op hogere leeftijd.

Deze vorm van incontinentie komt vrijwel alleen bij vrouwen voor. Bij mannen is deze vorm van incontinetie meestal het gevolg van een beschadiging van de sluitspier tijdens een prostaatoperatie.

Overloopincontinentie
Bij overloopincontinentie komt de urine vaak druppelsgewijs naar buiten. U kan de aandrang voelen om te plassen, terwijl er maar een kleine hoeveelheid urine naar buiten komt. Op een ander moment verliest u ineens weer ongewild urine. U kan ook een zwelling in de buik voelen.

Het lichaam maakt continu urine aan, dat wordt opgeslagen in de blaas en het lichaam verlaat via de urinebuis. Overloopcontinentie wordt veroorzaakt door een overvolle blaas, wat het gevolg kan zijn van een vernauwing van de urinebuis of van een verminderde werking van de spierwand van de blaas. Doordat de urine in de blaas blijft zitten, rekken de blaaswandspieren geleidelijk. Bij een overvolle blaas wordt de druk zo groot, dat de urine toch door de vernauwde urinebuis wordt geperst en druppelsgewijs naar buiten loopt.  

Een vernauwing van de urinebuis kan het gevolg zijn van:

  • een vergrootte prostaat.
  • zwellingen in de eierstokken of baarmoeder.
  • verzakking van de blaas (bijvoorbeeld na een bevalling of door ouderdom).
  • urinewegstenen.
De werking van de spierwand kan verminderd zijn als gevolg van:
  • diabetes.
  • gebruik bepaalde medicatie (bijvoorbeeld antidepressiva).
  • overactieve bekkenbodemspieren.


Functionele incontinentie
Men spreekt van functionele incontinentie wanneer het toilet niet tijdig bereikt kan worden door een lichamelijke of psychische aandoening. Bijvoorbeeld bij ouderen die slecht te been zijn, bij dementie, een depressie,… .

Neurologische incontinentie
De blaas kan niet onder controle gehouden worden of volledig geleegd worden als gevolg van een hersenletsel zoals multiple sclerose (MS) of spina bifida.

 


Wanneer dient u een arts te raadplegen?

Raadpleeg uw arts wanneer u ongewild urine verliest. Zo kan de juiste oorzaak vastgesteld worden en kan er eventueel een behandeling gestart worden.

 


Wat kunt u er zelf aan doen?

  • Met goede incontinentiematerialen kan u zichzelf goed beschermen. Deze zijn verkrijgbaar in verschillende formaten en verschillende absorptieniveaus en verdrijven hinderlijke geuren.
  • Soms kan het bij vrouwen helpen om tijdens het sporten een tampon te dragen. Deze vangt de urine niet op maar kan wel voldoende druk geven om de blaas af te sluiten.  
  • Draag gemakkelijke kledij die u snel kan los doen (geen moeilijke knopen, ritssluitingen of haakjes).
  • Controleer buitenshuis eerst waar de dichtstbijzijnde toiletten zijn.
  • Blijf drinken. Wanneer u te weinig drinkt, wordt de urine meer geconcentreerd. Dit kan de  blaas irriteren en zo meer doen samentrekken. U drinkt voldoende wanneer de urine een lichte kleur heeft. U kan eventueel uw drinkgewoonten aanpassen door thuis veel te drinken en buitenshuis minder.  
  • Cafeïne, alcohol en frisdranken zijn vochtafdrijvend, waardoor u vaker naar het toilet moet.
  • Urineverlies kan het gevolg zijn van overgewicht. Indien u te zwaar bent, probeer dan af te vallen.
  • Van roken kan u gaan hoesten. Hoesten verhoogt de druk  op de blaas en kan zo urineverlies in de hand werken.
  • Ga steeds door uw knieën wanneer u iets moet oprapen.  Bij bukken verhoogt u de druk op uw blaas.
  • Vermijd constipatie. De druk van stoelgang op de blaas kan leiden tot het moeilijk leegplassen van de blaas. Een vezelrijke voeding, veel drinken en regelmatig beweging bevordert een vlotte stoelgang.
  • Zorg voor een goede hygiënische verzorging. Was regelmatig uw anus en geslachtsdelen. Wrijf het toiletpapier bij het groot toilet altijd van voor naar achteren.
  • Maak er als vrouw de gewoonte van om steeds naar het toilet te gaan na geslachtsgemeenschap en de blaas goed leeg te plassen
  • Neem de tijd wanneer u moet plassen en zorg ervoor dat u ontspannen bent. Span uw buikspieren niet aan en pers niet. Plas de blaas volledig leeg, zonder te onderbreken.  
  • Zorg voor een goede houding op het toilet. Ga zitten met een rechte rug en zorg ervoor dat uw knieën een rechte hoek vormen. Gebruik eventueel een bankje om uw voeten te ondersteunen.
  • Via blaastraining kunnen klachten verminderen of verdwijnen. U kan uw blaas trainen door het  plassen steeds iets langer uit te stellen. Dit zal iedere keer makkelijker gaan, zodat u uiteindelijk slechts om de drie tot vier uur naar het toilet moet. Volgende tips kunnen hierbij helpen:
    • Zet een stoel vlakbij het toilet. Ga bij aandrang eerst op de stoel zitten en wacht met naar het toilet gaan tot u de urine niet meer kan ophouden.
    • Probeer u te ontspannen. Concentreer u op iets anders, bijvoorbeeld uw ademhaling.
    • Probeer  u te ontspannen bij het plassen. Ga niet persen en plas de hele blaas in één keer leeg, zonder te onderbreken.
  • Via oefeningen van de bekkenbodemspieren kan u de controle over uw blaas verhogen. Bij regelmatig uitvoeren van de juiste oefeningen kan lichte tot matige stress -of aandrangincontinentie na enkele maanden verminderen of zelfs verdwijnen.  Om het effect te blijven behouden, moet u deze oefeningen echter wel blijven uitvoeren. Na een bevalling kunnen de oefeningen al preventief worden uitgevoerd.
  • Om te bepalen wat de oorzaak is van uw urineverlies, kan het nuttig zijn om een dagboekje bij te houden waarin u uw klachten noteert. Noteer hierin hoe vaak u urine verliest en in welke omstandigheden.
  • Wanneer u voor langere periode, of blijvend, bent aangewezen op incontinentiemateriaal of wanneer u omwille van incontinentie nood hebt aan extra medische verstrekking, heeft u mogelijk recht op een tegemoetkoming (incontinentieforfait). Raadpleeg uw ziekenfonds voor meer informatie.
 
 Vraag steeds het advies van uw arts en/of apotheker!